Niedawno przedstawiony (29 sierpnia) rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, który znajduje się aktualnie na etapie opiniowania i konsultacji publicznych, zawiera uregulowania istotne z perspektywy funkcjonowania fundacji rodzinnych. Znacząco ograniczone ma zostać zwolnienie fundacji rodzinnej z podatku dochodowego od osób prawnych. Planowana jest zmiana w zasadach opodatkowania między innymi najmu komercyjnego i krótkoterminowego oraz zbywania aktywów. Co istotne, mimo wczesnego etapu prac, niektóre zmiany mogą objąć majątek już dziś wniesiony do fundacji rodzinnej.
 
Najem komercyjny opodatkowany
Głównym założeniem projektu ustawy jest uszczelnienie regulacji dotyczących opodatkowania fundacji rodzinnej. Realizacji tego celu ma służyć między innymi zniesienie zwolnienia fundacji rodzinnej z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie przychodów uzyskanych przez tą fundację z najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze (w tym najem krótkoterminowy, działalność hotelarska, pensjonatowa itd.). Zwolnieniu nadal podlegać będzie najem długoterminowy na cele mieszkaniowe realizowany bezpośrednio przez fundację rodzinną.
 
Nieopodatkowana sprzedaż aktywów fundacji rodzinnej tylko po 36 miesiącach od wniesienia
Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy, popularną praktyką wśród przedsiębiorców było wnoszenie określonych aktywów do fundacji rodzinnej wyłącznie celem ich sprzedaży z ominięciem opodatkowania danej transakcji. Chcąc położyć kres takim zabiegom optymalizacyjnym, rząd zakłada wprowadzenie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych przychodów osiąganych przez fundację rodzinną ze zbycia mienia wniesionego, nieodpłatnie przekazanego lub nabytego przez fundację, jeśli to zbycie nastąpi przed upływem 36 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie, przekazanie lub nabycie.
 
Opodatkowanie dochodów zagranicznej jednostki kontrolowanej
Celem zapobieżenia transferowaniu zysków z wykorzystaniem fundacji rodzinnych do zagranicznych jurysdykcji podatkowych, w wyniku zmienionych regulacji CIT, opodatkowaniu w Polsce będą podlegać zyski osiągane przez fundacje rodzinne za pośrednictwem kontrolowanych spółek zagranicznych, na takich zasadach, które aktualnie obowiązują osoby fizyczne i spółki.
 
Opodatkowanie dochodów z niezrealizowanych zysków (exit tax)
Fundacje rodzinne mają zostać objęte przepisami o podatku od niezrealizowanych zysków (tzw. exit tax). Zmiana ta – w skrócie – miałaby oznaczać tyle, że przeniesienie majątku fundacji rodzinnej za granicę lub zmiana rezydencji podatkowej fundacji, skutkowałaby koniecznością zapłaty podatku od przyrostu wartości aktywów, tak jakby zostały zbyte. Celem tego rozwiązania ma być uniemożliwienie przenoszenia majątku fundacji rodzinnej poza RP bez uprzedniego rozliczenia podatku.
 
Opodatkowanie dochodów ze struktur transparentnych podatkowo
Planowane brzmienie przepisów prowadzić ma do wyłączenia możliwości stosowania zwolnienia podatkowego do przychodów z udziału w podmiotach transparentnych podatkowo (i niektórych innych) jeżeli nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym albo korzystają ze zwolnienia z opodatkowania takim podatkiem od całości swoich dochodów, bez względu na źródło ich osiągania.
W efekcie planowanych zmian przychody z udziału w podmiotach transparentnych podatkowo (spółki, fundusze) będą opodatkowane na poziomie fundacji rodzinnej.
 
Zmiany w katalogu tzw. ukrytych zysków fundacji rodzinnej
Projekt ustawy poszerza katalog osób, wobec których udzielenie pożyczki przez fundację rodzinną ma być uznane za ukryty zysk. W efekcie zakładanej zmiany jako ukryte zyski będą traktowane udzielone przez fundację rodzinną pożyczki np. beneficjentowi (tak było dotychczas), ale również te udzielone fundatorowi, lub osobom fizycznym powiązanym z beneficjentem, fundatorem lub fundacją rodzinną. Dodatkowo do kategorii ukrytych zysków wejdą również umorzone, przedawnione lub odpisane jako nieściągalne należności z tytułu takich pożyczek.
 
Wejście w życie ustawy – przepisy o nieopodatkowanym zbyciu aktywów mają dotyczyć majątku wniesionego już po 31 sierpnia 2025 r.
Projekt ustawy zakłada jej wejście w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. Jednak, zawarto tam również przepis przejściowy dotyczący 36-miesięcznego okresu, podczas którego zbycie określonych aktywów nie jest zwolnione z podatku dochodowego. W obawie przed praktykami polegającymi na sztucznym wnoszeniu mienia do fundacji rodzinnej w związku z procedowaniem opisanych zmian, rząd zdecydował, iż opisany okres powinien znaleźć zastosowanie również do mienia wniesionego, przekazanego lub nabytego przez fundację rodzinną po dniu 31 sierpnia 2025 r.
 
Takie rozwiązanie może zaskoczyć wiele osób planujących czynności wniesienia aktywów do fundacji rodzinnej (choćby w najlepszych intencjach sukcesyjnych, a nie optymalizacyjnych) w ostatnich czterech miesiącach 2025 r. Trudno oprzeć się wrażeniu, że działanie ministerstwa było w pełni celowe, gdyż publikacja projektu, w którym znajduje się informacja, że przedstawione właśnie założenia/zasady opodatkowania mają dotyczyć mienia nabytego przez fundację już po 31 sierpnia 2025 r., nastąpiła w piątek 29 sierpnia 2025 r. (ostatni dzień roboczy sierpnia).
 
Na marginesie tylko warto zauważyć, że zgodnie z nowelizacją Ordynacji podatkowej, która ma wejść w życie 1 stycznia 2026 r., ustawy podatkowe powinny mieć 6 miesięczne vacatio legis. Inicjowane właśnie zmiany w CIT miałyby wejść w życie już za niespełna 4 miesiące.
 
Autorzy: Michał Krysik – Doradca podatkowy w Kancelarii SKP, Tymoteusz Kwidziński – Asystent prawny w Kancelarii SKP.